Kapperspaal te zien in Valkenswaard, maar waar staat ie voor?

Een hedendaagse barbiersstok aan de Handwerkstraat.
Foto: Evert Meijs

De kapper van vroeger is een hele andere dan die van tegenwoordig. Kon je er vroeger laten knippen en scheren, tegenwoordig wordt de barbier steeds meer gezien als wellnesszaak. De prijslijst wordt alsmaar uitgebreider en de naam verandert van kapper, via kapsalon naar barbershop. Het interieur doet steeds vaker nostalgisch aan, in een Amerikaanse sfeer. Ook de buitenkant krijgt de nodige aandacht. Zo ook aan de Handwerkstraat in Valkenswaard.

Het is weer helemaal in om als herkenningsteken een kapperspaal buiten te hangen, een barbiersstok of ook wel barbierspaal genoemd. Door dit ornament als uithangbord te gebruiken, trekt het de aandacht van de klant, zéker als de stok ook nog draait. Waleed, van de gelijknamige barbershop aan de Handwerkstraat, weet niet wat de achterliggende gedachte van de stok is. “Ik kreeg hem bij de opening van de zaak van de waxleverancier”, vertelt hij.

Was het vroeger een witte houten stok met een rode spiraal, tegenwoordig is het een draaiend mechanisme, zichtbaar achter glas en van binnenuit verlicht. Maar op de vraag waarom nou juist zo’n kapperspaal aan de gevel, kan men nauwelijks antwoord gegeven. Het geheim is echter, dat het gebruik van de barbierspaal teruggaat tot aan de middeleeuwen. Het was de periode dat barbiers nog mochten aderlaten en dat het bloedrode verband werd gewassen en te droge werd gehangen aan de witte stok. Door de wind raakten de doeken verstrengeld en leek het wel een spiraal. Soms was ook onder de paal een wasbak bevestigd. De patiënt greep tijdens het aderlaten de witte paal vast tegen de pijn, maar ook om de aders te laten opzwellen tijdens het aderlaten.

Blauw, rood, wit

Barbiers en kappers voerden allerlei kleinere en grotere operaties uit, waaronder het trekken van tanden. In Engeland kwam een verordening dat chirurgen een rood-witte paal moesten gaan gebruiken en barbiers een blauw-wit gekleurde staf. Deze verordening waaide over naar Frankrijk. In Amerika is nog een fabrikant die de originele kapperspalen maakt. De grootste kappersstok in de Verenigde Staten is bijna 22 meter lang.

Als de laatste haartjes van de grond zijn opgeveegd, zegt barber Waleed: “Bij traditionele kapperszaken vind je zo’n barbiersstok niet. Alleen bij de barbershops. Bovendien draait mijn kappersverlichting als ik open ben. Zodra de winkel gesloten wordt, zet ik ‘m uit en weet iedereen dat ik gesloten ben.”

Dat hij niet precies op de hoogte is van de herkomst van de barbierspaal, valt hem niet te verwijten. “Ik ben afkomstig uit Syrië en ken dus nog niet alle gewoonten en gebruiken”, verontschuldigt hij zich.

 

Like onze FACEBOOKPAGINA of schrijf je in voor de NIEUWSBRIEF en mis niets

Valkenswaard Nieuws is onderdeel van Klinkr Media. Meer info? Bezoek KlinkrMedia.nl